ЦИКМӒ - КЫШЕЦ ТЕХЕНЬ ЛӸМ ЛӒКТӸН?

"КЫРАЛШЫ" газетӹштӹ (1926, №3, 18 февраль) халанан (Козьмодемьянск) первиш лӹмжӹ гишӓн сирымӹ.

ӸЛӸШТӒШ ӸЛӸЖТӒШ

Пал Генай, Йынгы-Кушыргы

Кынам вӓл корнемжӹ тӹ шонгы тум лӹвӓк миэн шоэш?

Вет декабрьын, кымлышы кечӹн, 1964-шы ин...
Тӹ цаткыды тумым мӓ ӓтям дон пулан роэн валтышна...

Казоной Вал велнӹрак тӹдӹ кок-кым шӱдӹ и кытан курымым ӹлен-шалген...
Тум лӹвӓлнӹ соланавлӓ дӓ пошкырт-тарашныр-якынырвлӓжӓт тыр-шытыр лыкышты, кынамжы чоте тыргыж, ивлӓ вашт ош понгым, пӱкшӹм-мӧрӹм, эхельжӹмӓт погенӹт...
Мӹнят погенӓм вет!

Махань увервлӓм тӹ тум переген урден вӓл техень кужы ӹлӹмӓш вашт?

Ӹлӹштӓш вашт???????? Ане-ане, ӹлӹштӓш ӹлӹжтӓш! Тумым ӹлӹштӓш ӹлӹжтӓ вет, ане?!

Тӹ тум вӓржӹмӓт вет лач иктӹ – ТӸ остатка тум ӹлӹштӓш анжыктышашлык...

Цӓрӓ пушӓнгӹ вуйышты ТӸдӹ ӹшкетжок кечӓ ыльы (ылеш!!!)...
Кӱшнӹш мардежӹм кычен монгыр гӹц монгырыш коэштӓлтӹн...

"Ӹлӹжӹн кердеш витнӹ!" - манынна мӓ - "Техень ӱштӹвлӓ вашт перегӓлт кодын гӹнь!"
Лесник дон кушыргы хресӓньвлӓнӓ тум вуйыш анжен ӹшке вуйыштым ыдырен шалгат - мам ӹштет вара?..

Вара нӹнӹ пӹсӹ пиля дон цаткыды тумемӹм пӹсӹн пилӓш тӹнгӓлевӹ...
...
Мӓгӹрӓш тӹнгӓльӹм...

...Тумемжӓт мӓгӹрӓш тӹнгӓльӹ, дӓ вес пушӓнгӹвлӓжӓт чоте мӓгӹревӹ...

Шӹп кодшы марывлӓ вел мӓгӹрӹдеок пиляштӹм шыпшедевӹ - тум кӓпӹм пӹчкедевӹ...
"Йыыыжжж-выыыжж-йыыййвввыыыжж!" - пилӓштӹ пиш вӹцкӹжӹн ньыргыжын-мӓгӹрен шонгы пушӓнгӹм пӹсӹ пӱвлӓ доно шаныдеок тарваш-пӹчкӓш вӓрештӹнӓт...
Ӓтямжӓт мӓгӹрӹде векӓт – сӹнзӓжӹм ӧрдӹжӹш сӓрен-кӱӓнгден-кӓрен...
Вара - “Лым вӹлӓн пум аралок!» - манын мӹньӹм пингӹдӹн талаштарыш...

"Ррррррууууушшшшшт!" - тидӹ пуштмы йук!

Шонгы тумем лывыргы лым вӹк лыпшалт вазы - шӹргӹ сӹнзӓвӹд тӹдӹм лывыртен...
Пӧртӱсжӓт мӓгӹрӓш тӹнгӓльӹ - луды пӹлгом кӱшӹц аварген валыш, ойхырыш пушӓнгӹ вуйвлӓм элтӓлыш - дӓ сӹнзӓвӹд йурлаок ружгаш тӹнгӓльӹ...

Тӹнӓм ужын колтышым - ТӸ остатка тум ӹлӹштӓш пӹлгом вӓрӹштӹжок пижӹн кодын - цӓрӓ тум веле ӱлнӹ киӓ - поконьык гань...
…

ТӸ-шкет ӹлӹштӓш шӹргӹ вуйышты коэштӓлтеш - йыдым тенгеок шӹдӹрвлӓ коэштӓлтӹт векӓт...
…
Мӹньым выча...

У ФОТОВЛӒ

Тиштӹ Измаил Ефимовын у фотовлӓжӹм ужын кердӹдӓ.
Пӹтӓриш партьы паштек 26 у фотом ӱлӹк валымык ужыда.
Кого тау, шергӓкӓн Измаил!

2019 КЫРЫК СИР - АНЖЫДОК

Кырык Сирнӓ тагачы тенге ӹлӓ.

Анжыдок Измаил Ефимов
дӓ Ондрин Валька
тенешӹ Кырык Сир ӹлӹмӓшӹм анжыктат.
А тиштӹжӹ Измаил Ефимов дӓ Ирина Покровская Пластинина шонгы ӱэвлӓнӓн омынвлӓм пӓлдӹртӓт...

КОРНЫН КУЖЫЖЫМ ПӒЛЕНӒМ ЫЛГЕЦӸ

98 иӓш папи, Анфиса Фёдоровна Матвеева, дӓ Арсений Яйцов первиш мырым мыралтат...

ЙЫЛ КЕК ШАЧЕШ...

Тевеш кечӹ лӓктеш!
Иктӓ яжо уверӹм канда сӓй...
Шанет-агыт - тенге гӹнят сойток канда вет!
Лач тӹ увержӹм кынамжы палдӹртен мышташ келеш...
Тенге!!!???

МОНОЛОГ

Владислав Самойлов, Цермышал

Жепӹн корным каштамат,
Ши шӹдӹрвлӓм ӓнгӹрем –
Шкедурешем ваштылам,
Шкедурешем мӓгӹрем.

Эдем ясым пӓлемӓт,
Худам шанен ам мышты.
Котомкаэм нӓлӓмӓт,
Кишӓм кодем тагышты.

Эртен кешӹ жепӹштӹ
Ӓш дон лиӓш ясы ма?-
Пилӓ шалгем цепӹшты:
Соэшок сарасымы...

Ой, ашкедмӹ корныжын
Малан келеш кужыжы?-
Ӹжӓл изи кормыжым
Шӓвӓлтӓлӓш пурыжым...

Ашкед кешӓш пакыла,
Тӹтӹрӓвлӓ лошкыла -
Мыралталшаш лагыла,
Шужгалталшаш ошкыла.

Цӓш ганьок яратышаш
Ӹлыштӓшвлӓм ӓшыштӹ...
Соэшок ыжатышаш -
Жеп гӹньӹ вилӓшӹштӹ.

Кечӹ аяр лаштыкла
Соты шӱмемӓт ӹрен -
Шкедурешем ваштылам,
Шкедурешем мӓгӹрем.
.......
...
.

(перевод на русский - Пал Генай)

Бреду в бреду рекой времён,
Звёзд серебро ужу и вижу
Что сам себя я ненавижу
За то что сам в себя влюблён...

Познавши горе не смогу
Желать вам худа мысленно -
Сложу котомку и сбегу...
В следах раскроюсь искренно...

Но дважды в воду не ступить...
И прошлым жить готов ли я?
Завою волком - на цепи
убого жить. У Бога ль я?..

И разве должен быть мой путь
Так долог, как у Господа?
А горсть добра мне отщипнуть
Не жалко ль вам - без повода?..

Но выйти ль снова мне на луг?
Поплыть в туманах по полю,
И спеть с дроздом – певцом разлук,
И пошептаться с тополем...

В ненастье - вылиться в любви
Как листья! Ярко! В радости!
Хранить их вечно «на крови»
Когда завянут... к старости...

И солнца луч из мрачных туч
Согреет душу опытом...
И смех и слёзы мне поруч -
Стих зарифмую шёпотом...