воскресенье, 18 июня 2023 г.

МЫКТЕШКӸ

 Пал Генай, Йынгы-Кушыргы


Ит йам мыктешкӹ, йӓ, ит йам мыктешкӹ -
малан кыдалат вескидӹш мылткен...
Ит валы рокышкы токет толмешкӹ -
шӹлток кудвичӹшкет имним вырткен...
Ит пушт йӓ тӓнгетӹм, тӓнгетӹм ит пушт -
шун йалан мӧскӓм ит колышт воксьок...
Кок вуйан вӓрӓшлӓн вуйетӹм ит пу -
пӹжӓшет шокшы гӹнь шӹнзок тӹшток

Ит шудал рушла, йӓ, рушла ит шудал -
Йыхнам чоте ойхыремдӓ руш вир...
Алыкыш лӓкок йӓ, ӹшток йӓ шудым -
пачылтшы тӹштӹ тӹлӓт Кырык Сир...

Ит шапы Йылна, йӓ, ит шапы Йылем -
ружгы, пӱӓвлӓм пыдырты йӓ, рушт...
Марла сарвалем йӓ, марла вет йылем -
шанем - ти йишлӓок шаныжы руш...

Шун йалан мӧскӓ пӹжӓшнӓм пыргедеш,
пирӹ кӹлӹмдӹнӓм пӹчкеш шамде,
халыкым лӱдӹктӓ - шӓпнӓ пышкедӹш...
Вуйдым ородывлӓ шӓрлӓт тӹрде...

Мам вара ӹштедӓ, мам йӓ ӹштедӓ -
вӹр дон шыр лошты мыредӓ-куштедӓ...
Орда кугижӓ ырвалеш ырважым -
шкӹмдӓмок тодыкта туан йых важым...


воскресенье, 14 мая 2023 г.

Пал Генай, Йынгы-Кушыргы

...Мои леса, мои поля -
незримая моя земля
(под тамгой отчего порога)...
Моя деревня и - дорога...
Покинул вас я ненадолго,
а получилось — навсегда...
«Как тяжко в камне дышит Волга!» -
неслышно шепчет мне звезда...
Я знаю так не будет вечно
Придёт весна, растает лёд
И спросят люди «тех», конечно:
«Куда ведёт нас вождь, народ???»

понедельник, 8 мая 2023 г.

ШАНАВӸЛ КОРНЫ

Пал Генай, Йынгы-Кушыргы

Мӓжӹ тиштӹ ӹленнӓ
Тоцда Кӱ лош шӹлӹннӓ?
Ӹнде мӓмнӓм ада уж
Мӓгӹрен мӓмнӓм идӓ ӱж
Тӱмсӹр йукым колмада
Лӓктӹн-кушкын толмада
Комбы паштек Кӱшкӹ кедӓ
Пӧртӱм кӱшӹц ужын керддӓ
Мары корны пачылтеш
Йалда пӹсӹн ташкылтеш
Идӓ кӹчӓл кугижӓм
Шунйал пуштеш пӧртӧжӓм
Поген канда пирӹвлӓм
Ӹштӓ тӓмдӓм хирӹвлӓм
Нӹнӹ сага идӓ пиж
Рушын марла ӹнжӹ шиж
Ӹштӹм йалштен ӱдӹдӓ
Тетям марла куштыда
Корны кеӓ Йынгы гач
Вӹсен сӓрнӓ  анзылвач
Йыл мыч шӓрлӓ кымыл вир
Кӱшкӹ куза Кырык Сир
Вӹд гӹц каеш ош амаш
Тӹшец лӓктеш йых Цикмӓш
Мары мырым сусун мырен
Мары халык халаш пырен
Сусун ӹнде рушвлӓжӓт
Тонна марла вел попат
Шупашкарышты - суасла
Азан велнӹжӹ - татарла
Тенге халыквлӓ ӹлӹжӹт
Руш пандашым пӹсӹн нӹжӹт
Тӧрлӓ шанен рушвлӓжӓт
Пӹзӹрӓнгӹт ӹшкежӓт
Анжок! Анжок, туан халык
Йыл гӹц лӓктӹ ямшы алык
Эчеӓт тӹшӓк цымырен
Мары шачеш мырым мырен
...
Тенге попен шонгы тьоти
Тӹдӹм колын шонгы коти...
 

вторник, 24 января 2023 г.

ШӸЦШӒШ...

Пал Генай, Йынгы-Кушыргы

Шӹцшӓш дӓ сирӹшӓш тӹлӓт
Икмахань тӹрӹнь сирмӓшӹм.
Лоштыда пирӹвлӓ ӹлӓт, 
Тӹрӹньдӓт тӧр ӹлӹмӓшӹм...

Тӧр сӹнзӓм пачашат акли,
Йукымат лыкташ ак кел.
Пуры тӓнг токет (ӹ)нде ак ми
Кыш ни анжал - пирӹ вел...

Пӱштӹ йӓл вӹр дон вӹрӓнгеш.
Пуштыт дӓ тарват тӹрде...
Йӓнгӹштӹ кодте - ӹрдӓнгеш
Вӹкетӓт анжат ӹнде...

Мондым(ы) жеп мӹнгеш ӹлӹжӹн -
Шакта тӹшец сылык пыч...
Кыш вара шӹлӓт кыргыжын
Йыдпелӹн шим корны мыч...

Сотым кӹчӓлеш сӹнзӓэт,
Ирӹкӹм монежӹ шӱм...
Вескидӹш шӹльӹ хынаэт -
Ӓштӹктӓ Шанавӹл Кӱм...

Шун йалан мӧскӓ шамдемӹн,
Ужеш цилӓ тӹрӹнь вел!
Ойхы! Йӹрвеш ойхыремӹн
Пиш ӱштӹ мардеж... 
Йыдпел...

Шукынок коленӹт вырzен
Кидте дӓ ялте кыш кет?
Кок-вуян мыныжым мынzен:
- "Пушт! Ато колет ӹшке!"

Кугижӓ намысжым йамден,
Кылтышеш вел тӓмдӓмӓт...
Москва мыч охыртен шандым
Шыр арам токыда канден -
Ада ӧпкӓлӹ иктӓт!!!


ИКТӸ КОЛА - ВЕСӸ ШАЧЕШ

Пал Генай, Йынгы-Кушыргы Иктӹ кола - весӹ шачеш У амасам тӱгӹ пачеш Кӱэш кушкын Кузен Кӱшкӹ Шанавӹл мыч Кӱ лоц лӓктӹн Пӹл лош пыра Кӓршӹм ша...