СИМСӸ ПӸЛГОМ - САРЫ НЫР

 Пал Генай, Йынгы-Кушыргы

ТЕНЕ ЛИӒЛТЕШ

 Пал Генай, Йынгы-Кушыргы

Пал Генай, Йынгы-Кушыргы

...Мои леса, мои поля -

незримая моя земля

(под тамгой отчего порога)...

Моя деревня и - дорога...

Покинул вас я ненадолго,

а получилось — навсегда...

«Как тяжко в камне дышит Волга!» -

неслышно шепчет мне звезда...

…

Я знаю так не будет вечно

Придёт весна, растает лёд

И спросят люди «тех», конечно:

«Куда ведёт нас вождь, народ???»

https://www.youtube.com/watch?v=DZOhakm4prQ

ШАНАВӸЛ КОРНЫ

Пал Генай, Йынгы-Кушыргы

Мӓжӹ тиштӹ ӹленнӓ
Тоцда Кӱ лош шӹлӹннӓ?
Ӹнде мӓмнӓм ада уж
Мӓгӹрен мӓмнӓм идӓ ӱж
Тӱмсӹр йукым колмада
Лӓктӹн-кушкын толмада
Комбы паштек Кӱшкӹ кедӓ
Пӧртӱм кӱшӹц ужын керддӓ
Мары корны пачылтеш
Йалда пӹсӹн ташкылтеш
Идӓ кӹчӓл кугижӓм
Шунйал пуштеш пӧртӧжӓм
Поген канда пирӹвлӓм
Ӹштӓ тӓмдӓм хирӹвлӓм
Нӹнӹ сага идӓ пиж
Рушын марла ӹнжӹ шиж
Ӹштӹм йалштен ӱдӹдӓ
Тетям марла куштыда
Корны кеӓ Йынгы гач
Вӹсен сӓрнӓ  анзылвач
Йыл мыч шӓрлӓ кымыл вир
Кӱшкӹ куза Кырык Сир
Вӹд гӹц каеш ош амаш
Тӹшец лӓктеш йых Цикмӓш
Мары мырым сусун мырен
Мары халык халаш пырен
Сусун ӹнде рушвлӓжӓт
Тонна марла вел попат
Шупашкарышты - суасла
Азан велнӹжӹ - татарла
Тенге халыквлӓ ӹлӹжӹт
Руш пандашым пӹсӹн нӹжӹт
Тӧрлӓ шанен рушвлӓжӓт
Пӹзӹрӓнгӹт ӹшкежӓт
Анжок! Анжок, туан халык
Йыл гӹц лӓктӹ ямшы алык
Эчеӓт тӹшӓк цымырен
Мары шачеш мырым мырен
...
Тенге попен шонгы тьоти
Тӹдӹм колын шонгы коти...
 

КЫШ ЧОНГЕШТӒТ ШАНЫМАШВЛӒ

 Пал Генай, Йынгы-Кушыргы

ШӸЦШӒШ...

Пал Генай, Йынгы-Кушыргы

Шӹцшӓш дӓ сирӹшӓш тӹлӓт
Икмахань тӹрӹнь сирмӓшӹм.
Лоштыда пирӹвлӓ ӹлӓт, 
Тӹрӹньдӓт тӧр ӹлӹмӓшӹм...

Тӧр сӹнзӓм пачашат акли,
Йукымат лыкташ ак кел.
Пуры тӓнг токет (ӹ)нде ак ми
Кыш ни анжал - пирӹ вел...

Пӱштӹ йӓл вӹр дон вӹрӓнгеш.
Пуштыт дӓ тарват тӹрде...
Йӓнгӹштӹ кодте - ӹрдӓнгеш
Вӹкетӓт анжат ӹнде...

Мондым(ы) жеп мӹнгеш ӹлӹжӹн -
Шакта тӹшец сылык пыч...
Кыш вара шӹлӓт кыргыжын
Йыдпелӹн шим корны мыч...

Сотым кӹчӓлеш сӹнзӓэт,
Ирӹкӹм монежӹ шӱм...
Вескидӹш шӹльӹ хынаэт -
Ӓштӹктӓ Шанавӹл Кӱм...

Шун йалан мӧскӓ шамдемӹн,
Ужеш цилӓ тӹрӹнь вел!
Ойхы! Йӹрвеш ойхыремӹн
Пиш ӱштӹ мардеж... 
Йыдпел...

Шукынок коленӹт вырzен
Кидте дӓ ялте кыш кет?
Кок-вуян мыныжым мынzен:
- "Пушт! Ато колет ӹшке!"

Кугижӓ намысжым йамден,
Кылтышеш вел тӓмдӓмӓт...
Москва мыч охыртен шандым
Шыр арам токыда канден -
Ада ӧпкӓлӹ иктӓт!!!

ОМЫН

Пал Генай, Йынгы-Кушыргы

Пырохот нерӹштӹ шӹнзем
Шанымашемӹм мынзем
Вес Сир токемрӓк толжы

Тӓнгем йукемӹм колжы

Тангыж цилӓ век шӓрлӓ

Лӓктӹт йаратымы вӓрвлӓ

Вилӹт кӱшӹцӹн йурвлӓ

Кузат ӱлӹцӹн?

Кӱвлӓ?...

...

Каштынна шудылан Шурыш

Пӹслӓнӓ тыл - амаш туреш

Анзылнем киӓ тӹгӹр

Вӹд лӹвец каеш шӹдӹр

Шӹдӹржӹ шайылны - цӱдӓ

Сӹнзӓдӓм тӹ тӹгӹр мӱдӓ...

...

Ӹрдӹм алыкыш шырен

Кӓвӓн кайыштеш шӹрен

Алыкжат ӹнде чӹдемӹн

Шапы вӹд тӹр гачок темӹн...

Ӹрдӹнӓжӓт тене шукшан

Шамакнажат шакта рушын

Попса-мары-мыры семеш

Йӹлмӹнӓ чоте йӱкшемеш...

...

Пичӹ гач тӹрген олмам

Йыдым шолышташ толынам

Олмавужымат элтӓлем

"Ит пелештӹ, йӓ..." - сарвалем

Шкеок вет тӹньӹм шӹнденӓм

Нӓнгенжӹ шӹм керд - коденӓм

Большак Валькалан тӹньӹм -

Монден ат керд сӓй мӹньӹм...

...

Капкана сага кым пистӹ

Мӹньӹм выченӹт тиштӹ

Кечӹнь школ гӹцӹн кузен

Нӹнӹм сусунок ужын

Йалемжӓт куштылгемӹн...

...Кыдашын лявӹрӓн кемӹм

Пӧртанзыланок шуэнӓм -

...Пилӓнем качкаш пуэнӓм

Тевеш Бобикем опта -

Ом вашт ӓптӓнӹм покта?!

...

Ӹндежӹ мӹндӹрцок минем

Тӹ кемемӹм мӹнгеш чинем

Тӓмдӓмӓт ӱжӓм сагаэм

Йылым сӹсӹртӓш тумаем

Тӹ пӱӓм урыктен шуэн

Халыкланат волям пуэн

Мыштенӓ ма ӓль ана?

Мам Кырык Сирнӓ шана?

Ӓнят ӹлӹжеш алык?

Ӱлӹцӹн куза халык?

...

Тӓжӹ мӹнь вӹкем анжен

Кердӹдӓ токем ванжен?

Ужыда кыш ажедӓм?

Кидем дон мам раведӓм?

Лоштына тӹгӹр киӓ

Цӹрем вашталта чиӓ

Тылшолат каеш лудын

Сыцым ада уж...

Лӱдӹн?

...